بیشتر کسانی که اولین سرور مجازی‌شان را می‌خرند، یکی از این دو اشتباه را می‌کنند: یا از ترس کم آوردن، پلنی چند برابر نیازشان می‌گیرند و هر ماه پول منابعی را می‌دهند که بیکار مانده، یا ارزان‌ترین پلن را برمی‌دارند و هفتهٔ اول با سایتی کند و سروری که مدام قفل می‌کند روبه‌رو می‌شوند.

خبر خوب این است که لازم نیست از روز اول دقیق حدس بزنید. چیزی که لازم دارید یک نقطهٔ شروع معقول است و راهی برای فهمیدن اینکه کی باید ارتقا بدهید. این راهنما هر دو را به شما می‌دهد.

انتخاب پلن مناسب راهنمای کامل

اول بپرسید: روی این سرور قرار است چه چیزی اجرا شود؟

منابع سرور را نمی‌شود جدا از کاری که روی آن انجام می‌شود سنجید. یک ربات تلگرام ساده و یک فروشگاه ووکامرس با هزار سفارش در روز، هر دو «یک سرویس» هستند، اما نیازشان زمین تا آسمان فرق می‌کند. قبل از اینکه سراغ جدول پلن‌ها بروید، این سه سؤال را برای خودتان جواب بدهید:

  • چه نرم‌افزارهایی همزمان روشن می‌مانند؟ مثلاً وب‌سرور + PHP + دیتابیس MySQL، یا یک اپلیکیشن Node.js به‌تنهایی.
  • اوج بار چه زمانی است و چقدر است؟ میانگین بازدید روزانه مهم است، اما سرور را ساعت شلوغی کم می‌آورد، نه میانگین.
  • چه حجم داده‌ای نگه می‌دارید و با چه سرعتی رشد می‌کند؟ تصاویر محصولات، لاگ‌ها و بکاپ‌ها بی‌سروصدا فضا پر می‌کنند.

رم: معمولاً اولین چیزی که کم می‌آید

در بیشتر سرورهای کوچک، اولین گلوگاه رم است، نه پردازنده. وقتی رم پر شود، سیستم‌عامل شروع می‌کند به استفاده از Swap روی دیسک و همه‌چیز به‌شکل محسوسی کند می‌شود. اگر کار به جایی برسد که Swap هم پر شود، لینوکس برای نجات سیستم یکی از پروسه‌ها را می‌کشد؛ و معمولاً سنگین‌ترینش را، که اغلب دیتابیس است.

این عددها را به‌عنوان نقطهٔ شروع در نظر بگیرید، نه قانون:

  • ربات تلگرام، اسکریپت سبک یا VPN شخصی: ۱ تا ۲ گیگابایت
  • سایت وردپرسی معمولی یا لندینگ: ۲ گیگابایت
  • فروشگاه ووکامرس یا سایتی با افزونه‌های سنگین: ۴ گیگابایت
  • اپلیکیشن به‌همراه دیتابیس روی یک سرور، یا چند سایت با هم: ۸ گیگابایت به بالا
  • Docker با چند کانتینر همزمان: جمع نیاز تک‌تک کانتینرها، به‌علاوهٔ حدود یک گیگ برای خود سیستم

یک نکتهٔ کاربردی: دیتابیس‌ها رم خالی را دوست دارند. MySQL و PostgreSQL هرچه حافظهٔ بیشتری برای کش داشته باشند، کمتر سراغ دیسک می‌روند. پس اگر سایتتان دیتابیس‌محور است، رم را جای صرفه‌جویی ندانید.

 روی این سرور قرار است چه چیزی اجرا شود

پردازنده: هسته‌ها را با نوع کار بسنجید

برای بار وب معمولی، یعنی سایتی که درخواست می‌گیرد، چند کوئری می‌زند و صفحه برمی‌گرداند، ۲ هسته برای شروع کافی است. پردازنده وقتی مهم می‌شود که کاری محاسباتی داشته باشید:

  • ساخت و کامپایل پروژه (Build) روی خود سرور
  • پردازش تصویر و ویدئو، یا ساخت تصاویر بندانگشتی برای هزاران محصول
  • صف‌های پس‌زمینه که همزمان چندین کار سنگین اجرا می‌کنند
  • سرورهای بازی، که معمولاً به سرعت تک‌هسته حساس‌ترند تا تعداد هسته

برای این کارها از ۴ هسته شروع کنید. اگر بار پردازنده در ساعات عادی مدام بالای ۷۰ درصد است، وقت ارتقاست.

دیسک: هم حجمش مهم است، هم سرعتش

برای تخمین حجم، این‌ها را جمع بزنید: خود سیستم‌عامل (حدود ۵ تا ۱۰ گیگابایت)، فایل‌های سایت یا اپلیکیشن، دیتابیس، و بکاپ‌هایی که روی همان سرور نگه می‌دارید. بعد حدود ۳۰ درصد هم برای رشد کنار بگذارید. دیسکی که به ۹۰ درصد برسد، دردسر می‌سازد؛ لاگ‌ها نوشته نمی‌شوند و گاهی دیتابیس از کار می‌افتد.

سرعت دیسک هم فقط عدد روی کاغذ نیست. دیتابیس مدام تکه‌های کوچک داده را می‌خواند و می‌نویسد و اینجاست که دیسک NVMe نسبت به SSD معمولی و مخصوصاً HDD تفاوت را نشان می‌دهد. همهٔ پلن‌های سرور مجازی شلتر کلود روی دیسک NVMe هستند، پس این یکی را لازم نیست جداگانه بسنجید.

ترافیک: چطور تخمینش بزنیم

ترافیک ماهانه یعنی حجم کل داده‌ای که از سرور خارج می‌شود. یک فرمول ساده برای سایت‌ها:

حجم متوسط هر صفحه × تعداد صفحات دیده‌شده در ماه = ترافیک ماهانه

مثلاً اگر هر صفحه با تصاویرش ۲ مگابایت باشد و سایت ماهی ۵۰ هزار بار صفحه نمایش بدهد، می‌شود حدود ۱۰۰ گیگابایت. کش مرورگر و فشرده‌سازی تصاویر این عدد را عملاً کمتر هم می‌کند. سرویس‌هایی مثل دانلود فایل، استریم یا VPN حساب جداگانه‌ای دارند و باید با حجم واقعی فایل‌هایشان حساب شوند.

از کدام پلن شروع کنیم؟

با توجه به همهٔ این‌ها، نقطهٔ شروع پیشنهادی برای کاربردهای رایج این است. مشخصات از پلن‌های فعلی پلن‌های سرور مجازی آمده:

کاربردپلن پیشنهادی برای شروع
ربات تلگرام، اسکریپت، VPN شخصی، محیط تست۲ هسته · ۲ گیگ رم · ۳۰ گیگ NVMe
سایت شرکتی یا وبلاگ وردپرسی۲ هسته · ۴ گیگ رم · ۴۰ گیگ NVMe
فروشگاه اینترنتی متوسط، چند سایت روی یک سرور۴ هسته · ۴ تا ۸ گیگ رم · ۵۰ تا ۶۰ گیگ NVMe
اپلیکیشن با دیتابیس سنگین، سرویس پرترافیک۸ هسته · ۱۶ گیگ رم · ۱۰۰ گیگ NVMe

اگر هنوز مطمئن نیستید، یک پله پایین‌تر از حدستان شروع کنید و یک هفته مصرف واقعی را ببینید. ارتقا از پنل چند دقیقه طول می‌کشد، اما پول پلن بزرگ‌تر در ماه‌های بی‌استفاده برنمی‌گردد.

دو اشتباه رایج که باید از آن‌ها دوری کنید

۱. خرید بر اساس «شاید یک روز لازم شود»

اگر کسب‌وکارتان امروز ماهی هزار بازدید دارد، پلنی برای صد هزار بازدید لازم ندارد. رشد معمولاً تدریجی است و فرصت ارتقا همیشه هست. اگر پیش‌بینی می‌کنید بارتان ناگهانی و فصلی بالا برود، مثلاً در کمپین‌های حراج، سرور ابری انتخاب منطقی‌تری است؛ چون منابع را همان روز بالا می‌برید و بعد از کمپین برمی‌گردانید.

۲. نادیده گرفتن خود سیستم‌عامل و ابزارهای جانبی

سیستم‌عامل، پنل مدیریت، آنتی‌ویروس، ابزار مانیتورینگ و کرون‌جاب‌ها هم سهمی از رم و دیسک برمی‌دارند. اگر قرار است پنلی مثل سی‌پنل یا دایرکت‌ادمین نصب کنید، حداقل یک گیگابایت رم دیگر به حسابتان اضافه کنید.

انتخاب پلن مناسب

بعد از خرید: با عدد تصمیم بگیرید، نه با حس

هفتهٔ اول بعد از راه‌اندازی، مصرف را زیر نظر بگیرید. در پنل شلتر کلود نمودار مصرف منابع را دارید و روی خود سرور هم با چند دستور ساده می‌توانید وضعیت را ببینید:

  • free -h برای دیدن رم آزاد و مصرف Swap
  • htop برای دیدن اینکه کدام پروسه چقدر پردازنده و رم مصرف می‌کند
  • df -h برای دیدن فضای باقی‌ماندهٔ دیسک

نشانه‌های اینکه وقت ارتقاست:

  • Swap به‌طور مداوم در حال استفاده است
  • بار پردازنده در ساعات عادی بالای ۷۰ درصد می‌ماند
  • دیسک از ۸۰ درصد گذشته
  • زمان پاسخ سایت در ساعت‌های شلوغ محسوس بالا می‌رود، با اینکه کد تغییری نکرده

اگر هیچ‌کدام از این‌ها را نمی‌بینید، پلنتان درست است، حتی اگر به نظر کوچک برسد.

جمع‌بندی

پلن درست پلنی است که با بار واقعی امروز شما جور باشد و راه ارتقا را باز بگذارد. اول نوع کار را مشخص کنید، بعد رم را بر اساس نرم‌افزارهایی که همزمان روشن می‌مانند انتخاب کنید، پردازنده را بر اساس نوع کار و دیسک را بر اساس حجم داده به‌علاوهٔ فضای رشد. بعد از خرید هم چند روز مصرف را ببینید و اگر لازم شد، یک پله بالا بروید.

اگر هنوز بین دو پلن مردد هستید، به پشتیبانی پیام بدهید و بگویید روی سرور چه اجرا می‌کنید. یک پیشنهاد مشخص به شما می‌دهیم.